بزرگترین دروغهایی که در کتابهای تاریخی خواندهایم
تاریخ همیشه آنطور که در کتابها نوشته شده، واقعیت نداشته است. بسیاری از ما از کودکی با داستانهایی بزرگ شدیم که بعداً فهمیدیم فقط بخشی از واقعیت را میگفتند؛ گاهی از روی اشتباه، گاهی هم برای پنهان کردن حقیقت. در این مقاله از دی ال کتاب میخواهیم چندتا از بزرگترین دروغهایی را مرور کنیم که در کتابهای تاریخی به خورد ما دادهاند.
کریستف کلمب، کاشف آمریکا؟ نه دقیقاً!
تقریباً در تمام کتابهای درسی خواندهایم که کریستف کلمب قارهی آمریکا را کشف کرد، اما واقعیت این است که بومیان آمریکا هزاران سال قبل از او در آنجا زندگی میکردند. حتی شواهدی وجود دارد که وایکینگها (به رهبری لیف اریکسون) قرنها پیش از کلمب به آمریکای شمالی رسیده بودند. در واقع، کلمب نه کاشف بود و نه قهرمان؛ او آغازگر یکی از خونبارترین دورانهای استعمار بود.
مومیاییها نفرینشدهاند؟ فقط در فیلمها!
داستان «نفرین مومیاییها» بیشتر زاییدهی تخیل نویسندگان و روزنامهنگاران قرن بیستم است تا واقعیت تاریخی. هیچ مدرک علمی وجود ندارد که ثابت کند مومیاییها نفرین میکنند یا باعث مرگ کسی شدهاند. این افسانه بعد از باز شدن مقبره توتعنخآمون توسط هاوارد کارتر در سال ۱۹۲۲ و مرگ برخی از اعضای گروه او رواج یافت. اما بعدها مشخص شد بیشترشان به دلایل طبیعی درگذشتهاند.
ناپلئون کوتاهقد بود؟ اشتباه نکنید!
یکی از مشهورترین باورهای نادرست تاریخی، کوتاه بودن ناپلئون بناپارت است. اما طبق اسناد پزشکی زمان خودش، او حدود ۱۶۸ سانتیمتر قد داشته که برای قرن نوزدهم، کاملاً نرمال به حساب میآمد. شایعهی کوتاه بودن ناپلئون را رقیبان انگلیسیاش ساختند تا او را در تبلیغات سیاسی کوچک جلوه دهند!
ماری آنتوانت گفت: «بگذارید کیک بخورند!»؟
احتمالاً بارها این جملهی معروف را شنیدهاید که ملکهی فرانسه، در واکنش به گرسنگی مردم گفت: «بگذارید کیک بخورند!» اما جالب است بدانید هیچ سند تاریخی معتبری وجود ندارد که ماری آنتوانت این جمله را گفته باشد. در واقع، این عبارت سالها قبل از او در نوشتههای ژانژاک روسو آمده بود و بعدها به اشتباه به ملکه نسبت داده شد تا چهرهای بیرحم از او ساخته شود.
اهرام مصر را بردگان ساختند؟ نه، کارگران متخصص بودند!
فیلمها و کتابهای قدیمی همیشه بردگان را در حال ساخت اهرام نشان میدهند، اما باستانشناسی مدرن چیز دیگری میگوید. در اطراف اهرام، قبرهایی از کارگران حرفهای و داوطلب کشف شده که غذای خوب و محل اقامت مناسب داشتند. آنها برای افتخار و ایمان کار میکردند، نه با زور و شکنجه.
زمین همیشه صاف تصور میشد؟ نه به آن شدت!
بسیاری از کتابها طوری مینویسند که انگار قبل از قرن پانزدهم همه فکر میکردند زمین صاف است، اما این تصور اشتباه است. از دوران یونان باستان، دانشمندان بزرگی مثل اراتوستن و ارسطو ثابت کرده بودند که زمین گرد است. در واقع، بیشتر مردم باسواد قرون وسطی هم به گرد بودن زمین باور داشتند.
جنگ تروا فقط افسانه است؟ شاید نه!
تا مدتها فکر میکردند جنگ تروا (ماجرای معروف اسب چوبی) فقط یک افسانهی شاعرانه است، اما کشفیات باستانشناسی در ترکیه نشان داده که احتمالاً چنین شهری واقعاً وجود داشته و حتی جنگی هم در آن رخ داده است. این یعنی بعضی از «افسانهها» هم ممکن است ریشه در واقعیت داشته باشند!
سخن پایانی
تاریخ، همانقدر که روایت واقعیتهاست، آمیختهای از دیدگاهها، تحریفها و منافع سیاسی نیز هست. هرچه بیشتر میخوانیم، بیشتر درمییابیم که گذشته فقط یک حقیقت ندارد، بلکه مجموعهای از روایتهاست که گاهی برای اهداف خاص تغییر یافتهاند. پس دفعهی بعدی که کتاب تاریخی میخوانید، یادتان باشد: همیشه همهچیز آنطور که نوشته شده، نیست.
دی ال کتاب جایی است برای کشف حقیقت پشت صفحات کتابها. اگر دوست دارید دربارهی واقعیتهای پنهان در تاریخ، ادبیات یا علم بیشتر بدانید، وبلاگ ما را دنبال کنید.
