ورود به دنیای شکسپیر؛ از کجا و چگونه آثار او را بخوانیم؟
ویلیام شکسپیر؛ نامی که مترادف با ادبیات است. برای بسیاری از کتابخوانان، آثار او مانند کوهی بلند و باشکوه به نظر میرسد؛ جذاب اما شاید کمی دستنیافتنی. سوالی که اغلب مطرح میشود این است: از کجا باید شروع کنم؟ آیا باید به ترتیب تاریخ نگارش خواند؟ یا بر اساس ژانر؟ حقیقت این است که هیچ پاسخ درستی برای این سوال وجود ندارد، اما قطعاً یک مسیر هوشمندانهتر برای ورود به این جهان شگفتانگیز وجود دارد.
نقطه شروع: دروازههای ورود به جهان شکسپیر
برای برداشتن اولین قدمها، بهتر است به سراغ نمایشنامههایی برویم که داستانی جذاب، شخصیتهایی بهیادماندنی و زبانی نسبتاً روانتر دارند. این سه اثر، بهترین دروازههای ورود به دنیای او هستند:
- رویای شب نیمه تابستان: این کمدی خیالانگیز و جادویی، بهترین نقطه شروع ممکن است. داستانی پر از پریان، عاشقان سردرگم و اتفاقات خندهدار که شما را با جنبه شوخطبع و خلاق شکسپیر آشنا میکند بدون آنکه درگیر پیچیدگیهای زبانی شوید.
- کتاب رومئو و ژولیت: احتمالاً شما از قبل با داستان این تراژدی عاشقانه آشنا هستید و همین موضوع، دنبال کردن متن را بسیار آسانتر میکند. این نمایشنامه، مقدمهای درخشان بر زبان شاعرانه، استعارههای قدرتمند و توانایی بینظیر شکسپیر در به تصویر کشیدن عمیقترین احساسات انسانی است.
- مکبث: اگر به دنبال هیجان و داستانی پرکشش هستید، مکبث انتخابی عالی است. این تراژدی که یکی از کوتاهترین آثار شکسپیر نیز محسوب میشود، روایتی نفسگیر از جاهطلبی، قدرت و عذاب وجدان است. ضرباهنگ سریع داستان، شما را تا آخرین صفحه رها نخواهد کرد.
گشتوگذار در ژانرهای مختلف
پس از آنکه با خواندن آثار بالا با سبک شکسپیر احساس راحتی کردید، زمان آن است که در میان ژانرهای مختلف او گشتوگذار کنید. بر اساس سلیقه خود، میتوانید یکی از مسیرهای زیر را انتخاب کنید:
مسیر کمدیهای بزرگ (برای علاقهمندان به طنز و هوشمندی)
اگر از «رویای شب نیمه تابستان» لذت بردهاید، اکنون آماده بهترین کمدیهای شکسپیر هستید. به سراغ «شب دوازدهم» (Twelfth Night) یا «هیاهوی بسیار برای هیچ» (Much Ado About Nothing) بروید. این آثار پر از شخصیتهای مونث قدرتمند، دیالوگهای остроумный و بازیهای کلامی هوشمندانه هستند.
مسیر تراژدیهای بزرگ (برای علاقهمندان به مفاهیم عمیق فلسفی)
حالا که با «رومئو و ژولیت» و «مکبث» آماده شدهاید، وقت آن است که به قلههای ادبیات جهان صعود کنید. خواندن «هملت» (Hamlet)، «شاه لیر» (King Lear) و کتاب اتللو (Othello) را آغاز کنید. این آثار، کاوشهایی عمیق در باب مفاهیمی چون تردید، جنون، حسادت و ماهیت انسان هستند.
مسیر نمایشنامههای تاریخی (برای علاقهمندان به تاریخ و سیاست)
این نمایشنامهها شاید برای شروع کمی سنگین باشند، اما پس از آشنایی اولیه، بسیار جذاب خواهند بود. برای ورود به این دنیا، «ریچارد سوم» (Richard III) با شخصیت اصلی کاریزماتیک و شرورش، یا «هنری چهارم، بخش اول» (Henry IV, Part 1) با شخصیت فراموشنشدنی «فالستاف»، انتخابهای فوقالعادهای هستند.
برای ماجراجویان: آثار پیچیدهتر و اشعار
اگر مسیرهای بالا را طی کردهاید و شیفته این جهان شدهاید، میتوانید به سراغ آثار پیچیدهتر بروید. نمایشنامههایی مانند «تاجر ونیزی» (The Merchant of Venice) که به دلیل ابهامات اخلاقیاش شهرت دارد، یا «طوفان» (The Tempest) که آخرین اثر بزرگ او و سرشار از جادو و نمادگرایی است.
و البته، مجموعه غزلیات (Sonnets) شکسپیر را فراموش نکنید. نیازی نیست همه ۱۵۴ غزل را یکجا بخوانید؛ خواندن چند غزل در کنار هر نمایشنامه، میتواند تجربه شما را بسیار غنیتر کند.
چند توصیه کلیدی برای لذت بردن از شکسپیر
خلاصه داستان را از قبل بخوانید
این کار تقلب نیست! دانستن کلیات داستان به شما کمک میکند تا انرژی خود را به جای دنبال کردن پیرنگ، روی درک زبان و زیبایی متن متمرکز کنید.
یک اجرای خوب ببینید
به یاد داشته باشید که اینها نمایشنامه هستند و برای اجرا نوشته شدهاند. تماشای یک فیلم یا تئاتر خوب از اثر، میتواند به درک شما جان ببخشد.
از نسخههای حاشیهنویسیشده استفاده کنید
بسیاری از نسخههای چاپی، توضیحات و معانی واژگان دشوار را در پاورقی ارائه میدهند. این ابزارها بهترین دوست شما در این سفر هستند.
کمالگرا نباشید
لازم نیست معنای تکتک کلمات را بفهمید. سعی کنید روی جریان کلی داستان، احساسات شخصیتها و تصاویر شعری تمرکز کنید.
شکسپیر یک مقصد نیست، بلکه سفری بیپایان است. این نقشه راه تنها یک پیشنهاد برای برداشتن قدمهای اول است. مهمترین چیز این است که شروع کنید و اجازه دهید کلمات این نویسنده بزرگ، شما را با خود به دنیاهای دیگر ببرد.
