به عنوان کسی که هم عاشق بوی کاغذ کتاب است و هم جادوی پرده نقره‌ای، باید اعتراف کنم که تبدیل کردن صدها صفحه توصیف و احساسات درونی به یک فیلم دو ساعته، کاری شبیه به بندبازی است. یک لغزش کوچک می‌تواند شاهکار ادبی را به یک فیلم تجاری سطحی تبدیل کند.

اما گاهی اوقات، کارگردان‌هایی پیدا می‌شوند که نه تنها به روح کتاب وفادار می‌مانند، بلکه تصویری خلق می‌کنند که حتی نویسنده هم در خواب نمی‌دید. در این مقاله، سراغ بهترین فیلم های اقتباسی از رمان رفته‌ایم؛ فیلم‌هایی که ثابت کردند سینما و ادبیات می‌توانند مکمل هم باشند.

پدرخوانده (The Godfather)

• اقتباس از رمان: پدرخوانده اثر ماریو پوزو
• کارگردان: فرانسیس فورد کاپولا

شاید عجیب باشد بدانید که ماریو پوزو رمان پدرخوانده را صرفاً برای پول درآوردن و پرداخت بدهی‌هایش نوشت! اما کاپولا این داستان جنایی عامه‌پسند را گرفت و آن را به یک تراژدی شکسپیری تبدیل کرد.

کتاب یا فیلم؟ این یکی از معدود مواردی است که اکثر منتقدان معتقدند فیلم از کتاب جلوتر زد. شخصیت‌پردازی «دون کورلئونه» با بازی مارلون براندو، ابعادی به کاراکتر داد که در واژه‌ها نمی‌گنجید.

رستگاری در شاوشنگ (The Shawshank Redemption)

• اقتباس از رمان کوتاه: ریتا هیورث و رستگاری در شاوشنگ اثر استیون کینگ
• کارگردان: فرانک دارابونت

وقتی اسم استیون کینگ می‌آید، همه یاد ترس و وحشت می‌افتند. اما این داستان درباره «امید» است. فیلم به قدری دقیق و پراحساس ساخته شده که سال‌هاست در صدر لیست بهترین فیلم‌های تاریخ IMDB قرار دارد.

نکته جالب: داستان اصلی بسیار کوتاه‌تر از فیلم است، اما کارگردان توانست با وفاداری کامل، جزئیات را گسترش دهد.

ارباب حلقه‌ها (The Lord of the Rings)

• اقتباس از رمان: سه گانه ارباب حلقه‌ها اثر جی.آر.آر تالکین
• کارگردان: پیتر جکسون

ساختن فیلم از روی دنیای پیچیده تالکین، برای دهه‌ها «غیرممکن» تلقی می‌شد. اما پیتر جکسون با تعهدی دیوانه‌وار، سرزمین میانه را زنده کرد.

تجربه شخصی: خواندن توصیفات تالکین از «موردور» لذت‌بخش است، اما دیدن عظمت آن روی صفحه نمایش، تجربه‌ای است که هرگز فراموش نمی‌شود. اگر می‌خواهید جزئیات تاریخی سرزمین میانه را بدانید که در فیلم نیست، حتماً باید [لینک داخلی: دانلود کتاب های تالکین] را مطالعه کنید.

باشگاه مشت‌زنی (Fight Club)

• اقتباس از رمان: باشگاه مشت‌زنی اثر چاک پالانیک
• کارگردان: دیوید فینچر

این فیلم مثالی عالی از هماهنگی فرم و محتواست. سبک بصری دیوید فینچر دقیقاً با نثر بریده‌بریده و خشنِ چاک پالانیک هماهنگ شد. حتی خود نویسنده اعتراف کرد که پایان‌بندی فیلم را بیشتر از پایان‌بندی کتاب خودش دوست دارد!

دختر گمشده (Gone Girl)

• اقتباس از رمان: دختر گمشده اثر گیلین فلین
• کارگردان: دیوید فینچر

یک تریلر روان‌شناختی که میخکوبتان می‌کند. نقطه قوت این اقتباس این بود که خودِ نویسنده رمان (گیلین فلین) فیلم‌نامه را نوشت. به همین دلیل، تمام پیچش‌های داستانی و تعلیق‌های کتاب دقیقاً به فیلم منتقل شد.

چرا برخی اقتباس‌ها شکست می‌خورند؟

برای اینکه بدانید چرا فیلم‌های بالا شاهکار هستند، باید بدانید بقیه کجا اشتباه می‌کنند:

حذف مونولوگ‌های داخلی

در کتاب ما صدای ذهن کاراکتر را می‌شنویم، در فیلم باید آن را در بازی بازیگر ببینیم.

تغییر پایان‌بندی

گاهی استودیوهای هالیوودی برای فروش بیشتر، پایان تلخ کتاب را به «هپی اند» تغییر می‌دهند که باعث خشم طرفداران می‌شود.

از مقالات زیر نیز دیدن کنید:

• 9 فیلم اقتباسی از شاهکار های اسکات فیتزجرالد
• فیلم های ایرانی که از روی کتاب ساخته شده اند
• 9 بازی که بر اساس کتاب‌ها ساخته شده‌اند!